Một cuộc gọi được kết nối, một video được truyền đi hay vài giây truy cập Internet tưởng như là những thao tác quen thuộc trong đời sống số. Nhưng phía sau đó là cả hệ thống gồm thiết bị điện tử, trạm gốc, mạng lõi, cáp quang, vệ tinh và nhiều lớp công nghệ khác được thiết kế, vận hành bởi đội ngũ kỹ sư Điện tử – Viễn thông.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai 5G và hướng tới những thế hệ hạ tầng kết nối mới, nghề Điện tử viễn thông đang đứng ở giao điểm giữa điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin và nhiều lĩnh vực công nghệ mới. Đây cũng là ngành đòi hỏi nền tảng Toán – Vật lý, khả năng hiểu bản chất kỹ thuật và tinh thần tự học liên tục.
Theo Đại tá, TS. Tạ Chí Hiếu, Chủ nhiệm Khoa Vô tuyến Điện tử, Học viện Kỹ thuật quân sự chia sẻ trong podcast Đơn giản hoá chuyện ngành:
Điện tử – Viễn thông là ngành học khó nhưng đáng để theo đuổi.
Vậy ngành Điện tử viễn thông học gì, làm gì, cơ hội việc làm và thu nhập ra sao? Học sinh, sinh viên cần chuẩn bị gì nếu muốn theo đuổi nghề này? Bài viết sẽ cung cấp thông tin tổng quan dựa trên góc nhìn và phân tích từ chuyên gia Tạ Chí Hiếu.
Ngành Điện tử viễn thông là gì?
Theo TS. Tạ Chí Hiếu, Điện tử – Viễn thông có thể hiểu là lĩnh vực tập hợp các kỹ thuật và công nghệ giúp truyền thông tin từ điểm này đến điểm khác. Thông tin có thể là tiếng nói, hình ảnh, video hay dữ liệu được truyền qua Internet.
Sở dĩ hai lĩnh vực Điện tử và Viễn thông thường được đặt cạnh nhau là bởi quá trình truyền thông tin không thể tách rời các thiết bị điện tử. Từ tín hiệu đời thực như giọng nói, hình ảnh, video, hệ thống phải chuyển đổi thành tín hiệu điện, xử lý, truyền dẫn rồi ở đầu nhận tiếp tục tái tạo thông tin. Trong toàn bộ chuỗi này đều có sự tham gia của các thiết bị điện tử.
Vì vậy, Điện tử – Viễn thông không chỉ gắn với những hình dung quen thuộc như điện thoại hay cáp quang. Theo chuyên gia, đây là lĩnh vực khá rộng, bao gồm hệ thống thông tin di động, thông tin vệ tinh, cáp quang và nhiều công nghệ liên quan đến truyền dẫn, xử lý tín hiệu.
Một cuộc gọi quốc tế là ví dụ điển hình cho độ phức tạp của hệ thống này. Tín hiệu từ điện thoại được truyền qua trạm gốc, mạng lõi, tổng đài, có thể đi qua cáp quang biển hoặc vệ tinh, rồi tiếp tục qua các lớp hạ tầng ở phía nhận trước khi đến thiết bị của người nghe. Trong quá trình duy trì cuộc gọi còn có các hệ thống phục vụ tính cước và bảo mật.
Nói cách khác, đằng sau một thao tác tưởng như đơn giản của người dùng là một hệ thống kỹ thuật lớn. Hiểu được điều này cũng giúp học sinh có hình dung thực tế hơn khi tìm hiểu ngành Điện tử viễn thông làm gì, thay vì chỉ gắn ngành với việc lắp đặt, sửa chữa thiết bị.
>>> Xem thêm: Định hướng nghề lập trình IT: Hành trình trở thành IT chuyên nghiệp
Vì sao Điện tử viễn thông được xem là hạ tầng của kỷ nguyên số?
Vai trò của Điện tử – Viễn thông càng rõ khi nền kinh tế chuyển từ môi trường vật lý sang môi trường số. Khi dữ liệu ngày càng được đưa lên hệ thống máy tính, xã hội cần năng lực kết nối, truyền dẫn, lưu trữ và xử lý dữ liệu.
Điện tử – Viễn thông là xương sống trong kỷ nguyên số
Theo TS. Tạ Chí Hiếu, Điện tử – Viễn thông tham gia vào những bài toán dữ liệu lớn, có tác động đến năng lực kết nối, truyền dẫn, lưu trữ và xử lý số liệu. Do đó, trong podcast Đơn giản hoá chuyện ngành, chuyên gia cho rằng:
Điện tử – Viễn thông là xương sống trong kỷ nguyên số hóa.
Không chỉ hỗ trợ kết nối giữa người với người, hạ tầng viễn thông còn trở thành nền tảng cho các hệ thống thông minh. Chẳng hạn, một hệ thống điều khiển giao thông thông minh cần thu thập dữ liệu từ nhiều điểm, truyền về trung tâm để xử lý, sau đó truyền tín hiệu trở lại để điều khiển đèn giao thông.
Điều này lý giải vì sao phạm vi ứng dụng của ngành ngày càng mở rộng, từ mạng di động, Internet, vệ tinh đến đô thị thông minh, IoT và các hệ thống công nghệ cao.
Hạ tầng viễn thông Việt Nam đang mở rộng nhanh
Các số liệu công bố gần đây cho thấy quy mô hạ tầng kết nối tại Việt Nam tiếp tục tăng. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2025, tỷ lệ dân số được phủ sóng 5G đạt 91,2%, tốc độ Internet băng rộng di động đạt 160 Mbps và tỷ lệ hộ gia đình sử dụng cáp quang đạt 87,4%.
Đến tháng 4/2026, cả nước có 110,5 triệu thuê bao Internet băng rộng di động, trong đó 22,42 triệu thuê bao 5G, cùng 25,26 triệu thuê bao băng rộng cố định, theo số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Ở góc độ kinh tế, Cục Viễn thông cho biết doanh thu lĩnh vực viễn thông năm 2024 đạt hơn 145.000 tỷ đồng. Việt Nam khi đó có 6 tuyến cáp quang biển đang hoạt động, 41 trung tâm dữ liệu và 16 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.
Những con số này không đồng nghĩa toàn bộ quy mô trên là nhu cầu tuyển dụng kỹ sư Điện tử – Viễn thông, nhưng cho thấy thị trường mà các kỹ sư tham gia xây dựng, vận hành và phát triển có quy mô lớn và tiếp tục mở rộng.
Điện tử viễn thông đang phát triển rộng như thế nào?
Một thay đổi đáng chú ý của nghề Điện tử viễn thông là ranh giới giữa ngành này với những lĩnh vực công nghệ khác ngày càng có sự giao thoa.
Theo TS. Tạ Chí Hiếu, nhu cầu của viễn thông có thể thúc đẩy ngành điện tử phát triển chip và thiết bị có khả năng xử lý tín hiệu nhanh hơn, băng thông rộng hơn. Ở chiều ngược lại, những tiến bộ của ngành điện tử lại tạo điều kiện để kỹ sư viễn thông phát triển các hệ thống, thuật toán và dịch vụ mới.
Quá trình phát triển 5G là một ví dụ. Theo chuyên gia, để đưa một thế hệ mạng mới vào thực tế phải trải qua các bước từ nghiên cứu lý thuyết, phát triển sản phẩm, chuẩn hóa đến thương mại hóa. Các trường đại học và doanh nghiệp cùng tham gia, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa hạ tầng vật lý.
Tại Việt Nam, câu chuyện này đang diễn ra trong bối cảnh hạ tầng 5G được mở rộng nhanh. Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đến tháng 4/2025, các doanh nghiệp đã triển khai hơn 318.000 trạm thu phát sóng tại khoảng 146.000 vị trí; hạ tầng 3G, 4G, 5G phủ tới hơn 99,8% dân số, trong khi 5G riêng phủ 25,5% dân số tại thời điểm đó.
>>> Tìm hiểu thêm về nghề Điện tử viễn thông: Điện tử viễn thông là gì? Tổng quan ngành và cơ hội nghề nghiệp
Cùng với đó, AI đang bắt đầu tham gia sâu hơn vào chính hoạt động của mạng viễn thông. Tại Hội nghị NextGen Connectivity Summit 2025, các chuyên gia được Bộ Khoa học và Công nghệ dẫn lại nhận định 5G-Advanced kết hợp AI có thể thúc đẩy mạng lưới vận hành thông minh hơn, tự động hóa cao hơn và thay đổi cả thiết bị đầu cuối lẫn trải nghiệm người dùng.
Tạ Chí Hiếu cũng cho rằng sinh viên theo ngành này cần chủ động cập nhật AI. Theo ông, 6G được định hướng sẽ tích hợp AI để tối ưu tài nguyên mạng, tự điều chỉnh theo nhu cầu sử dụng và quản lý số lượng lớn thiết bị kết nối.
Đây là điểm học sinh cần lưu ý khi định hướng nghề Điện tử viễn thông: học ngành này không có nghĩa chỉ làm việc với mạng viễn thông truyền thống. Trong quá trình phát triển, người học có thể tiếp cận các hướng giao thoa với AI, phần cứng, chip, hệ thống nhúng, dữ liệu và những công nghệ kết nối mới.
Học Điện tử viễn thông ra làm gì?
Phạm vi việc làm của ngành Điện tử viễn thông khá rộng, tương ứng với sự đa dạng của chính lĩnh vực này.
Theo TS. Tạ Chí Hiếu, sinh viên mới tốt nghiệp có thể tham gia nhiều mảng, từ khai thác mạng, bảo đảm kỹ thuật cho hạ tầng như trạm gốc, đến làm kỹ sư kiểm tra trong các phòng nghiên cứu. Những sinh viên có năng lực tốt và tích lũy kiến thức sớm còn có thể tham gia công việc nghiên cứu, phát triển thiết bị.
Môi trường làm việc cũng không chỉ có các nhà mạng. Theo kinh nghiệm của chuyên gia, sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc tại doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, trường học hoặc tiếp tục học cao học. Một số người tìm được công việc sát chuyên môn ngay sau khi tốt nghiệp, trong khi những người khác có thể bắt đầu bằng công việc gần ngành rồi chuyển dần sang vị trí phù hợp hơn.
Các hướng nghề có thể hình dung gồm:
- Kỹ sư mạng và khai thác mạng viễn thông.
- Kỹ sư thiết kế, phát triển hoặc kiểm thử thiết bị.
- Kỹ sư hạ tầng, trạm gốc và hệ thống truyền dẫn.
- Kỹ sư nghiên cứu và phát triển tại phòng thí nghiệm.
- Kỹ sư hệ thống thông tin di động, thông tin vệ tinh.
- Kỹ sư điện tử, hệ thống nhúng hoặc các công việc liên quan phần cứng.
- Các vị trí giao thoa với phần mềm, dữ liệu, AI tùy chuyên môn được đào tạo.
>>> Xem thêm: Định hướng nghề kỹ sư: Từ đam mê kỹ thuật đến tương lai rộng mở
Đáng chú ý, ngành Điện tử viễn thông không chỉ có đầu ra là vận hành. Theo TS. Tạ Chí Hiếu, Việt Nam vẫn thiếu nhân lực tham gia thiết kế, chế tạo, trong khi nhu cầu nhân lực công nghệ cao đang tăng.
Nhu cầu nhân lực ngành Điện tử viễn thông hiện nay ra sao?
Bức tranh nhân lực cần được nhìn từ hai phía: quy mô thị trường và chất lượng nhân lực.
Về thị trường, hệ thống viễn thông Việt Nam đang tiếp tục mở rộng cùng 5G, dữ liệu, trung tâm dữ liệu và chuyển đổi số. Năm 2024, doanh thu viễn thông đạt hơn 145.000 tỷ đồng; đến năm 2025, 5G đã phủ 91,2% dân số, theo Bộ Khoa học và Công nghệ.
Ở lĩnh vực điện tử rộng hơn, Bộ Công Thương cho biết kim ngạch xuất khẩu ngành điện – điện tử của Việt Nam đạt 126,5 tỷ USD năm 2024 và khoảng 143 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2025, tương đương khoảng một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Việt Nam đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị điện tử toàn cầu.
Con số này phản ánh quy mô của hệ sinh thái điện – điện tử, không nên đồng nhất với riêng ngành viễn thông hay số lượng việc làm của kỹ sư Điện tử – Viễn thông. Tuy nhiên, nó cho thấy nền sản xuất và chuỗi cung ứng công nghệ tại Việt Nam đang mở rộng, kéo theo nhu cầu về các nhóm nhân lực kỹ thuật liên quan.
Với riêng việc làm, dữ liệu tuyển dụng hiện tại cũng cho thấy thị trường có nhiều nhóm vị trí liên quan. TopCV hiện liệt kê các nhóm nghề kỹ thuật như kỹ thuật viễn thông, kỹ sư điện tử viễn thông, kỹ sư mạng viễn thông, kỹ sư R&D viễn thông, Network Engineer, vận hành – bảo trì và các vị trí điện tử/phần cứng.
Đây là cơ sở để học sinh nhìn ngành theo hướng rộng hơn: cơ hội nghề nghiệp không chỉ phụ thuộc vào việc trở thành kỹ sư nhà mạng, mà còn nằm ở thiết bị, phần cứng, R&D, mạng, hệ thống và các lĩnh vực công nghệ giao thoa.
Lương ngành Điện tử viễn thông
Thu nhập của người làm nghề Điện tử viễn thông phụ thuộc đáng kể vào vị trí, kinh nghiệm, chuyên môn và môi trường doanh nghiệp.
Theo Báo cáo thị trường tuyển dụng 2025-2026 của TopCV, mức lương trung vị thấp – cao tham khảo của nhóm Kỹ thuật Điện tử Viễn thông dao động từ 7-12 triệu đồng/tháng với nhân viên dưới một năm kinh nghiệm, 10-20 triệu đồng với người có 1 đến dưới 3 năm, và hơn 13 đến hơn 22 triệu đồng với chuyên viên có 3 đến dưới 5 năm kinh nghiệm. Với chuyên gia trên 5 năm, khoảng lương được TopCV ghi nhận là hơn 18 đến hơn 31 triệu đồng/tháng; cấp trưởng nhóm/giám sát là hơn 21 đến hơn 38 triệu đồng.
Một số trang thông tin tuyển dụng khác, cập nhật tháng 1/2025 ghi nhận mức lương phổ biến của kỹ sư Điện tử Viễn thông khoảng 117-195 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 9 đến 16 triệu đồng/tháng, với mức trung bình được nền tảng này công bố là khoảng 15 triệu đồng/tháng.
Các số liệu trên nên được xem là mức tham khảo từ dữ liệu tuyển dụng, không phải mức thu nhập cố định cho mọi kỹ sư. Đặc biệt, chuyên môn sâu, khả năng ngoại ngữ, kinh nghiệm thực tế và việc làm trong các mảng như R&D, thiết bị, mạng lõi, phần cứng hay công nghệ mới có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể về thu nhập.
>>> Mời bạn đọc tham khảo: Lương ngành Điện – Điện tử có cao không? 7 vị trí thu nhập tốt nhất hiện nay
Người học ngành Điện tử viễn thông cần chuẩn bị những gì?
Ông chia kiến thức cần thiết của một kỹ sư thành ba lớp: kiến thức cơ bản như Toán, Vật lý; kiến thức cơ sở ngành gồm truyền sóng, trường điện từ, anten, kỹ thuật thu phát, điện tử tương tự, điện tử số; và kiến thức chuyên ngành như mạng viễn thông, hệ thống thông tin di động, thông tin vệ tinh.
Bên cạnh đó là ngoại ngữ, đặc biệt tiếng Anh, khả năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Chuyên gia cho rằng kỹ sư mới ra trường thường phải làm việc trong một tập thể gồm nhiều chuyên gia, bắt đầu từ những phần việc nhỏ rồi tích lũy kinh nghiệm để xử lý những bài toán lớn hơn.
Đây là điểm quan trọng khi định hướng nghề Điện tử viễn thông. Học sinh không nên chỉ đặt câu hỏi “mình có đủ giỏi Toán, Lý không?”, mà cần xem xét cả khả năng kiên trì, tự học, giải quyết vấn đề và hợp tác với người khác.
Định hướng nghề Điện tử viễn thông: Ai phù hợp với ngành này?
Điện tử – Viễn thông có thể phù hợp với những học sinh yêu thích công nghệ nhưng muốn tìm hiểu sâu hơn cách các thiết bị và hệ thống vận hành ở phía sau.
Nếu thích tháo gỡ vấn đề, tò mò về cách tín hiệu được truyền đi, hứng thú với thiết bị, mạch điện, sóng, mạng hoặc các công nghệ kết nối, học sinh có thể tìm hiểu ngành này sâu hơn. Nền tảng Toán và Vật lý tốt là lợi thế, nhưng quan trọng không kém là sự sẵn sàng học những kiến thức có tính trừu tượng và đào sâu vào nguyên lý.
Ngược lại, nếu chỉ thích sử dụng công nghệ nhưng không hứng thú với việc tìm hiểu cơ chế phía sau, học sinh nên tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo trước khi quyết định. Bởi như TS. Tạ Chí Hiếu đánh giá, đây là ngành có độ khó tương đối cao và đòi hỏi quá trình tích lũy kiến thức nghiêm túc.
Đặc biệt, không nên mặc định đây là ngành chỉ dành cho nam. Chính chuyên gia cũng lưu ý có nhiều nữ sinh học tốt trong lĩnh vực này và khuyến khích những học sinh phù hợp mạnh dạn theo đuổi dù ngành có độ khó cao.
>>> Xem thêm: Cách dạy con kỹ năng công nghệ cho học sinh cấp 3 mà phụ huynh không thể bỏ qua
Góc nhìn chuyên gia: Đầu tư vào sức khỏe, đạo đức và chuyên môn để theo nghề Điện tử viễn thông
Ở cuối cuộc trò chuyện trong podcast Đơn giản hoá chuyện ngành, TS. Tạ Chí Hiếu được đề nghị lựa chọn ba trong sáu yếu tố gồm sức khỏe, đạo đức, chuyên môn, thời gian, quan hệ và tài chính để “rót vốn” cho người trẻ theo ngành. Ông chọn sức khỏe, đạo đức và chuyên môn.
Đã tham gia ngành này thì bắt buộc là các bạn cũng phải có chuyên môn.
Với ngành kỹ thuật, chuyên môn là điều kiện trực tiếp để người học có thể đảm nhận công việc. Nhưng theo chuyên gia, sức khỏe và đạo đức lại là những nền tảng giúp một người duy trì con đường nghề nghiệp lâu dài. Ông cho rằng đạo đức là gốc của những mối quan hệ tốt, còn chuyên môn tốt giúp người lao động làm việc hiệu quả hơn và có thêm thời gian cho những phần khác của cuộc sống.
Lời khuyên này cũng gắn với thực tế công việc. Theo TS. Tạ Chí Hiếu, áp lực của ngành không chỉ đến từ độ khó kỹ thuật mà còn từ tiến độ. Với doanh nghiệp viễn thông, khi xảy ra sự cố, thời gian xử lý rất quan trọng; trong môi trường sản xuất, yêu cầu về năng suất và tốc độ cũng tạo ra áp lực đáng kể.
Vì vậy, định hướng nghề Điện tử viễn thông không chỉ là xác định mình sẽ học mạng, thiết bị hay phần cứng. Đó còn là quá trình chuẩn bị một nền tảng đủ chắc để có thể làm việc trong môi trường kỹ thuật có yêu cầu cao, liên tục cập nhật công nghệ và chịu trách nhiệm với những hệ thống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kết nối của xã hội.
FAQ về nghề Điện tử viễn thông
Nhiều học sinh, sinh viên có định hướng hoặc đang học nghề Điện tử viễn thông và hay gặp một số băn khoăn về ngành. Một số giải đáp dưới đây sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho học sinh, sinh viên.
Ngành Điện tử viễn thông học những gì?
Sinh viên học từ kiến thức nền tảng như Toán, Vật lý đến các môn cơ sở ngành như lý thuyết mạch, điện tử tương tự, điện tử số, trường điện từ, truyền sóng, anten và các môn chuyên ngành về mạng viễn thông, thông tin di động, thông tin vệ tinh, truyền dẫn số, thông tin quang.
Học Điện tử viễn thông ra trường làm gì?
Sinh viên có thể làm việc trong khai thác và vận hành mạng, hạ tầng trạm gốc, thiết kế và phát triển thiết bị, kiểm thử, nghiên cứu – phát triển, thông tin di động, thông tin vệ tinh, điện tử, hệ thống nhúng hoặc một số vị trí giao thoa với phần mềm và dữ liệu.
Học Điện tử viễn thông có khó không?
Đây là ngành có độ khó tương đối cao vì đòi hỏi nền tảng cả Toán và Vật lý, cùng khả năng hiểu các nguyên lý kỹ thuật có tính trừu tượng. Tuy nhiên, độ khó không đồng nghĩa với việc khó theo đuổi nếu người học có nền tảng phù hợp và duy trì khả năng tự học.
Ngành Điện tử viễn thông có cần biết lập trình không?
Không phải mọi vị trí đều bắt buộc lập trình, nhưng theo TS. Tạ Chí Hiếu, lập trình là công cụ hữu ích cho người làm Điện tử – Viễn thông và có thể hỗ trợ đáng kể trong công việc kỹ thuật.
Có nên học Điện tử viễn thông trong bối cảnh AI phát triển?
Có thể cân nhắc nếu học sinh yêu thích lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ. AI đang được tích hợp ngày càng sâu vào hạ tầng viễn thông, đặc biệt trong định hướng phát triển mạng thế hệ mới. Tuy nhiên, người học vẫn cần xây dựng chuyên môn Điện tử – Viễn thông làm nền tảng thay vì chỉ chạy theo AI.
Kết luận
Nghề Điện tử viễn thông ít khi xuất hiện trực tiếp trước mắt người dùng, nhưng lại hiện diện phía sau hầu hết những kết nối của đời sống số. Từ một cuộc gọi, đường truyền Internet đến mạng 5G, vệ tinh hay những hệ thống kết nối phục vụ đô thị thông minh, đều cần đến những công nghệ và đội ngũ kỹ sư phía sau.
Thị trường đang mở rộng cùng hạ tầng số, 5G, điện tử, chip và các công nghệ kết nối mới. Nhưng theo TS. Tạ Chí Hiếu, cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế với những người chuẩn bị được nền tảng phù hợp: Toán, Vật lý, kiến thức chuyên môn, khả năng tự học, ngoại ngữ, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Quan trọng hơn, người học cần hiểu bản chất thay vì chỉ học thuộc.
Với học sinh, định hướng nghề Điện tử viễn thông vì thế nên bắt đầu từ một câu hỏi đơn giản: Mình có thực sự tò mò về cách công nghệ vận hành phía sau những kết nối quen thuộc mỗi ngày hay không? Nếu câu trả lời là có, đây có thể là một lĩnh vực đáng để tìm hiểu sâu và chuẩn bị nghiêm túc cho hành trình nghề nghiệp.
Viết Chung
62 lượt xem
29-09-2026
