Cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty: 5 Hướng dẫn quan trọng

Khi còn học đại học hoặc cao đẳng, thực tập tại trường hoặc công ty không chỉ là thủ tục bắt buộc mà thực sự là bước đệm quan trọng để biến kiến thức lý thuyết thành trải nghiệm thực tế, thử sức ở môi trường công việc và hiểu rõ định hướng nghề nghiệp sau này.

Biết cách chuẩn bị đúng và thực hiện nghiêm túc sẽ giúp bạn ghi điểm với doanh nghiệp, xây dựng kỹ năng mềm, và tăng cơ hội được nhận việc khi ra trường.

Dưới đây là phân tích vì sao thực tập quan trọng và 5 hướng dẫn bạn cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty.

Vì sao thực tập tại trường hoặc công ty quan trọng?

Thực tập ở trường hoặc công ty chính là khoảng thời gian vàng để bạn áp dụng những gì đã học vào thực tế, hiểu rõ quy trình ngành nghề và trải nghiệm môi trường làm việc thực tế. Đây là bước nối liền giữa học thuật và nghề nghiệp, giúp bạn kiểm chứng xem ngành bạn theo có thực sự phù hợp với năng lực, sở thích và phong cách làm việc của mình hay không.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay xem chương trình thực tập như một phần quan trọng trong quy trình tuyển dụng. Những cá nhân có quá trình thực tập tại trường hoặc công ty tốt cũng được đánh giá cao, ưu tiên tuyển dụng chính thức.

Một báo cáo gần đây của Forbes và các trang tuyển dụng uy tín khác cho thấy trung bình có tới khoảng 72% các doanh nghiệp đang sử dụng thực tập để đánh giá và tuyển dụng nhân sự làm việc hính thức. Nghĩa là khoảng 58% thực tập sinh cuối kỳ có thể được giữ lại làm việc chính thức. Việc này chứng tỏ rằng thực tập không chỉ để “tích điểm thực tập” mà thật sự là cơ hội để khởi đầu nghề nghiệp.

Ngoài ra, khảo sát cho thấy khoảng 65% thực tập sinh cảm nhận mình phát triển kỹ năng chuyên môn và mềm rõ rệt sau kỳ thực tập, và khoảng 90% cho rằng thực tập giúp mở rộng mạng lưới quan hệ, hiểu rõ hơn về ngành nghề tương lai.

Vì vậy, nếu biết cách tận dụng kỳ thực tập, coi đó như một “quy trình tuyển dụng thử thách”, bạn có thể trang bị những kỹ năng cần có cho công việc tương lai, tạo lợi thế trước nhiều ứng viên khác khi xin việc chính thức.

>>> Xem thêm: Cập nhật danh sách các ngành thiếu nhân lực trong 5 năm tới tại Việt Nam

5 bước hướng dẫn cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty

Bước 1: Chuẩn bị kỹ trước khi bắt đầu thực tập

Trước khi nhận thực tập, bạn nên dành thời gian để tìm hiểu thật kỹ đơn vị thực tập: ngành nghề, quy mô công ty, loại hình công việc, môi trường văn hóa… Bạn có thể tìm kiếm thông tin review về công ty, tìm hiểu quy trình làm việc, văn hoá công sở.

Đây là bước đầu tiên trong những bước cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty mà sinh viên nên biết. Việc lựa chọn nơi thực tập phù hợp với ngành học và định hướng nghề nghiệp giúp bạn không lãng phí thời gian vào công việc không liên quan hoặc không học được kỹ năng cần thiết.

Ví dụ: nếu bạn học ngành Marketing, thực tập tại công ty quảng cáo, agency truyền thông hay bộ phận marketing của doanh nghiệp sẽ giúp bạn được giao đúng việc liên quan tới ngành học, được định hướng nghề rõ hơn và dễ chứng tỏ năng lực.

Việc chuẩn bị này còn bao gồm chuẩn bị hồ sơ thực tập, gồm CV, thư xin thực tập, portfolio nếu có. Ngoài ra, bạn cần chuẩn bị thái độ chuyên nghiệp ngay từ đầu. Nhà tuyển dụng thường đánh giá cao sinh viên nghiêm túc chuẩn bị; đó là dấu hiệu bạn coi thực tập như công việc thật và cho thấy bạn đã hiểu rõ việc thực tập.

Nếu bạn chọn đúng nơi và vào đúng vị trí phù hợp, thể hiện được năng lực, học hỏi được kỹ năng công việc tương lại thì cơ hội được giữ lại làm việc chính thức sau khi thực tập sẽ cao hơn rất nhiều. Kỳ thực tập nhờ đó cũng có giá trị và bản thân bạn cũng hiểu rõ về lợi ích của nó.

Bước 2: Chủ động học hỏi và thể hiện năng lực

Trong suốt thời gian thực tập, bạn đừng chỉ chờ người hướng dẫn giao việc, bạn nên chủ động xin việc, đề xuất làm thêm nếu có thể, học hỏi quy trình, quy định, hỏi khi chưa hiểu, kể cả khi việc được giao có vẻ nhỏ.

Những sinh viên chủ động thường được đánh giá cao vì thể hiện tinh thần học hỏi, ý thức trách nhiệm. Thái độ chủ động, tích cực cũng cho thấy bạn có kiến thức, kỹ năng, tự tin với bản thân và đã chuẩn bị kỹ càng cho kỳ thực tập để biết rõ cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty.

Doanh nghiệp, công ty sẽ đánh giá rất cao những thực tập sinh có thái độ chủ động, tự tin. Ngoài ra, chủ động làm việc ở kỳ thực tập cũng giúp bạn trau dồi nhiều kiến thức, kỹ năng: quản lý đội nhóm, giao tiếp, lập kế hoạch…

Một thống kê từ NACE năm 2024 cho thấy: trong nhóm sinh viên tốt nghiệp có thực tập, 87,8% cho biết họ học được kỹ năng mà “không thể học được trong lớp học”  điều này cho thấy thực tập mang lại giá trị thực tiễn rõ rệt vượt xa việc học lý thuyết.

Do đó, nếu bạn chủ động, tận dụng mọi cơ hội để học và thực hành từ việc nhỏ nhất bạn đang thể hiện mình tốt và xây dựng lợi thế rất lớn cho bản thân.

>>> Xem thêm: Tập luyện kỹ năng khi đi thực tập: Cách tăng cơ hội nghề nghiệp

Bước 3: Thể hiện kỹ năng mềm & tác phong làm việc chuyên nghiệp

Không chỉ kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, đúng giờ, kỷ luật, chịu áp lực… là những tiêu chí doanh nghiệp rất quan tâm khi đánh giá thực tập sinh.

Nếu nắm vững và chủ động thể hiện các kỹ năng này một cách tích cực, điều đó cho thấy bạn là người đã hiểu cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty. Doanh nghiệp sẽ đánh giá cao những nhân sự tiềm năng như vậy.

Theo dữ liệu từ nghiên cứu về thực tập toàn cầu, có tới 65% thực tập sinh cho rằng họ cải thiện đáng kể kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề sau kỳ thực tập; và 90% học sinh tham gia thực tập nói rằng thời gian thực tập giúp họ mở rộng mạng lưới quan hệ nghề nghiệp.

Một thực tập sinh biết lắng nghe, cầu tiến, hòa đồng với đồng nghiệp, hoàn thành công việc đúng hạn và có trách nhiệm sẽ để lại ấn tượng mạnh. Đó chính là cách bạn chứng minh mình không chỉ là “sinh viên đi thực tập”, mà là một nhân viên tiềm năng.

Việc trau dồi kỹ năng, rèn luyện tác phong chuyên nghiệp cũng hỗ trợ bạn rất nhiều trong quá trình định hướng nghề và làm việc thực tế sau này.

Bước 4: Ghi chép quá trình, hoàn thiện bản thân liên tục

Trong những việc bạn cần làm gì khi đi thực tập tại các trường và công ty, có một việc cần duy trì thường xuyên đó là nhật ký thực tập. Nhật ký ghi chép nhiệm vụ được giao, những khó khăn gặp phải, cách giải quyết, phản hồi từ mentor, kỹ năng học được, đồng thời tự đánh giá bản thân.

Khi kết thúc thực tập, đặc biệt nếu bạn muốn xin việc chính thức việc có một nhật ký thực tập rõ ràng sẽ giúp bạn dễ trình bày năng lực, quá trình học hỏi và phát triển của mình. Quản lý trực tiếp hay các cấp lãnh đạo cao hơn ở công ty có thể dựa vào đó đánh giá nhân sự tiềm năng để quyết định tuyển dụng.

Dữ liệu từ báo cáo ngành cho thấy những chương trình thực tập chuyên nghiệp, có sự hướng dẫn, phân công công việc rõ ràng giúp khoảng 75–80% thực tập sinh cảm thấy hài lòng với trải nghiệm và có khả năng cao chuyển sang làm nhân viên chính thức.

Việc ghi chép và phản hồi tốt không chỉ giúp bạn học nhanh mà còn giúp bạn chứng minh với nhà tuyển dụng rằng bạn nghiêm túc, có trách nhiệm và có khả năng thích nghi cao với môi trường doanh nghiệp. Đây cũng là một trong những việc quan trọng, mà sinh viên cần ghi nhớ.

>>> Xem thêm: Top 7 kỹ năng mềm cần có của sinh viên để bứt phá trong kỷ nguyên mới

Bước 5: Giữ liên lạc sau thực tập

Thống kê cho thấy nhiều doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng các ứng viên là thực tập sinh, khoảng 58–66% thực tập sinh được chuyển thành nhân viên chính thức tại công ty họ thực tập.

Do đó, thực tập không nên kết thúc chỉ khi hết thời gian thực tập. Nếu bạn làm tốt, hãy chủ động xin được tiếp tục làm việc, hoặc nhờ mentor/đồng nghiệp viết thư giới thiệu, liên lạc sau kỳ thực tập để cập nhật công việc, hỏi han nếu có việc phù hợp.

Nếu bạn biết giữ liên lạc, xây dựng uy tín từ thực tập, bạn không chỉ có cơ hội việc làm cao hơn, mà còn có một “đầu ra rõ ràng” phù hợp với ngành, sở thích và khả năng của bản thân.

Mạng lưới quan hệ từ thực tập – nhân viên, đồng nghiệp, mentor rất có giá trị, nhất là khi bạn xin việc sau này. Đây cũng là một trong những kinh nghiệm mà nhiều cựu sinh viên, nhân viên tại các công ty chia sẻ là hữu ích.

Lưu ý khi đi thực tập: đừng xem nhẹ kỹ năng mềm

Thực tập không chỉ để áp dụng kiến thức chuyên ngành mà còn là khoảng thời gian va chạm với công việc thực tế để rèn kỹ năng. Đây cũng là một trong những băn khoăn mà nhiều sinh viên gặp phải.

Thực tập sẽ giúp các bạn trau dồi kỹ năng mềm: giao tiếp, thái độ học hỏi, xử lý tình huống, làm việc nhóm… Đây càng ngày càng là “tiêu chí sàng lọc” đầu tiên của doanh nghiệp đối với nhân viên. Một báo cáo phân tích cho thấy khi lựa chọn giữ thực tập sinh làm nhân viên chính thức, các doanh nghiệp đánh giá cao khả năng thích nghi, tư duy độc lập và kỹ năng mềm hơn điểm học thuật đơn thuần.

Vì vậy, nếu bạn chỉ chú trọng hoàn thành công việc chuyên môn mà bỏ qua những kỹ năng mềm, bạn có thể bị đánh giá thấp dù chuyên môn tốt. Thực tập là thời gian để bạn chứng minh rằng mình trưởng thành, chuyên nghiệp và có tiềm năng phát triển vì sở hữu kiến thức đi kèm với kỹ năng mềm phong phú.

>>> Xem thêm: Kỹ năng giao tiếp trong công việc là gì, tại sao quan trọng và cách rèn luyện hiệu quả nhất

Lợi ích dài hạn khi thực tập đối với định hướng nghề

Khi thực tập một cách chủ động và tích cực, bạn không chỉ học được kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm mà còn:

• Hiểu rõ môi trường làm việc thực tế: bạn sẽ hiểu hơn về đặc trưng nghề, từ đó xác định định hướng công việc có phù hợp với mình hay không, biết được áp lực công việc, yêu cầu của doanh nghiệp, văn hóa chuyên nghiệp.
• Xác định rõ hướng đi nghề nghiệp: bạn sẽ biết mình phù hợp với công việc nào: nghiên cứu – kỹ thuật, quản lý, marketing, hành chính, v.v. Từ đó, sinh viên có thể yên tâm theo đuổi ngành đã chọn hay có điều chỉnh định hướng công việc cho phù hợp.
• Tăng khả năng được tuyển dụng chính thức: theo số liệu quốc tế, khoảng 70–74% thực tập sinh giỏi được nhận offer full-time; nhiều doanh nghiệp xem thực tập như một cơ hội để tìm kiếm và tuyển dụng ứng viên chất lượng.
• Xây dựng mạng lưới quan hệ: Sau kỳ thực tập, sinh viên có thể quen biết đồng nghiệp, mentor, bạn bè chuyên ngành, có thể mở ra cơ hội việc làm, học bổng, tham gia dự án sau này.
• Rèn kỹ năng mềm & chuyên môn song song: Thực tập giúp sinh viên chuẩn bị tốt cho môi trường công tác chuyên nghiệp, giúp bạn thích nghi nhanh hơn với công việc sau khi ra trường.

Kết luận

Thực tập tại trường hoặc công ty không nên được coi là “quá trình tạm thời” hay “yêu cầu bắt buộc cho bằng tốt nghiệp”. Nếu biết cách chuẩn bị, biết tận dụng và thể hiện đúng năng lực, bạn có thể biến kỳ thực tập thành bước đệm quan trọng, giúp mình nổi bật giữa đám đông, có cơ hội việc làm ngay sau tốt nghiệp và định hướng nghề nghiệp rõ ràng.

Với thái độ nghiêm túc, kỹ năng mềm tốt và tinh thần học hỏi, bạn sẽ từng bước xây dựng con đường nghề nghiệp bền vững từ thực tập đầu tiên.

Kỹ năng mềm cần có của người đi làm giúp tạo lợi thế cạnh tranh trong môi trường hiện đại

Viết Chung

Ảnh: Internet